Bodrum Belediyesi Şevket Sabancı Kültür ve Sanat Merkezi

TOPRAK SU VE ATEŞ BAYRAMI; NEVRUZ

29Mar2012Turgutreis Belediyesi  Şevket Sabancı Kültür  ve Sanat Merkezi Türk Dünyası Konferansları serisinin üçüncüsü olan “Nevruz ve Türk kültüründe Nevruz Geleneği” konulu konferans Muğla Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünden Yrd.Doç.Dr. Ali Abbas Çınar tarafından 29 Mart 2012 tarihinde Mavi Galeri’de  gerçekleşti.

Yrd.Doç.Dr. Ali Abbas Çınar konuşmasında” Nevruz sözcüğü Farsça nev (yeni) ve ruz (gün) sözcüklerinin birleşmesinden meydanagelmiş olup yeni gün anlamına gelmektedir.Nevruz; Farsça: نوروز – Noruz, , Özbekçe: Navruz, Türkmence: Nowruz, Kazakça: Naurız, Kırgızca: Nooruz, Azerice: Novruz, Kırım Tatarcası: Navrezolarak  kullanılmakta olup Türk dünyası yanında Ortadoğu ve Ön Asya’daki çeşitli milletlerce kutlanmaktadır.Eski İran takvimine göre yılın ilk günü, güneşin koç burcuna girdiği ilkbaharın başlangıcı sayılan bir gündür. Hayvancılıkla, tarımlauğraşan topluluklar için kışın bitip baharın gelmesi yapısal, işlevsel ve yeniden dirilişinsembolleşen başlangıcı olan, gece ve gündüzün eşitlendiği, doğanın uyandığı ve dolayısıylaüremenin başlangıcı olarak kabul edilen 21 Mart tarihi pek çok takvimde ve kültürde yılbaşıolarak kabul edilip kutlanmıştır.

            Tarih boyunca bütün Anadolu, çeşitli adlarla Nevruzu kutlamıştır. Nevruz; bahar vebereketi, yeni yıl ve yılın başlangıcını çağrıştırır. Nevruz, Türk kültüründe baharı, yaşamasevincini, su ve kutsal arınmayı, yenilenmeyi, uyanan doğa ile birlikte bolluk-bereketi veüremeyi simgeleyen anlam ve ögelerle yüklüdür. Geleneksel ve toprağa bağlı her sosyalgrubun toprakla ilgili baharı, hasadı ve kışa girişi törenlerle kutladığı şenlikler vardır.

Geçmişten günümüze süre gelen bu gelenek günümüzde de halen geçerliliğini korumakta ve görkemli törenlerle baharın gelişi, toprağın uyanışı, yeni yıl  coşkuyla kutlanmaktadır.

Örnek verecek olursak Kazaklar, Nevruz törenlerinde Mevlid okuturlar. Evler baştan başa temizlenir, herkes en iyi elbiselerini giyer. Nevruz törenleri sırasında ev duvarlarına veya çeşitli eşyalar üzerine kil kaplar atılarak parçalanır. Ateş üzerinden atlanır.Kırgızlar, yeni yılın ilk gününe Nooruz adını vermeket ve bugün “Nooruzköcö” denilen özel bir yemek yemektedirler.Özbekler Nevruz eğlencelerine “Seyli Eğlenceleri” adını vermektedir. Seyil yerleri dönme dolaplar, çalgıcılar, beççeler, seyyar satıcılarla dolar. Nevruzun birinci günü, halk çadır çadır gezerek birbirlerinin bayramını kutlar. Bu ziyaretler sırasında ikram edilen yemek, “aş” adı verilen pilavdır. Ayrıca çay ve çeşitli meyveler de sunulur. Köpkari, güreş, at yarışları ve horoz dövüşleri gibi spor gösterileri düzenlenir.Türkmenler  bir çok çeşit yemek yaparlar nevruz’un özel yemeği Semenidir. Birkaç aile birleşip büyük bir kazanda buğday özüne, un, su ve şeker ekleyerek hazırlarlar. Bir gün önceden pişirilmeye başlanan semeni, 21 Mart sabahı hazır olur.Azerbaycan‘da Nevruz, üç gün sürmektedir. Her yıl Mart ayının 21-23’üncü günleri, büyük törenle kutlanır. Nevruz’dan bir gün öncesine, “baca-baca” denir. Çeşitli renklere boyanmış, suda pişirilmiş yumurtalar, kapı kapı dolaşan çocuklara verilir. Yumurta bereket anlamı taşımaktadır.Tahtacı Türkmenlerinde 22-23 Martta kutlanır. Ölülerin yedirilip içirildiği günolarak kabul edilir. Burada eski Türk inanç sisteminin atalar kültü kendini göstermektedir.Mezar ziyareti yapılır. Kabir öpülür. Eğlenceler gün ve gece boyu sürer.”dedi.

Sunumu fotoğraf ve video arşiviyle  zenginleştiren Yrd.Doç.Dr. Ali Abbas Çınar Pir Sultan Abdal’ın güzel bir şiiriyle konferansını noktaladı.